“Sinds ik jullie gesproken heb, is mijn beeld van huiselijk geweld totaal veranderd”.
Ervaringsdeskundigen trainen de politie in Brabant
Vier jaar geleden was Mary-Lou van der Heijden de voorzitter van de cliëntenraad van Sterk Huis. Ze zag dat veel cliënten niet positief waren over hoe ze door de politie waren bejegend. “Als de politie ergens kwam waar ze al vaker waren geweest, hadden ze vaak een houding van ‘oh, ze gaat toch wel weer terug, dus we hoeven niks te doen’.” De vrouwen van de cliëntenraad besloten dat ze met de politie in gesprek wilden om ze uit te leggen wat ze anders zouden moeten doen. Ze organiseerden een avond voor het plaatselijke politieteam. Dat was een groot succes: de avond ging door tot in de late uurtjes, omdat ze zoveel te bespreken hadden.
De politie wil meer
Het bleef niet bij één avond. De politie kwam een tijdje later met een verzoek om te komen spreken op hun teamdag. Ook daar was veel interesse en enthousiasme bij de politie. En toen de politie in Brabant en Zeeland startte met een verkorte opleiding voor nieuwe agenten, kwam de vraag om daar een praktijkdag over huiselijk geweld en eergerelateerd geweld te verzorgen. Dat gebeurt nu een aantal keer per jaar. De training is een mix van theorie en praktijk, met een nadruk op bejegening. De ervaringsdeskundigen vertellen hoe zij zelf zijn bejegend door de politie, en wat daarin anders had gekund. Ervaringsdeskundige Lotje: “Ieder verhaal is anders, maar er is wel een basis wat de politie altijd kan doen. Pleger en slachtoffer uit elkaar halen en ze allebei hun verhaal laten doen bij een agent. En ook hulpverlening aanbieden, goed luisteren zonder oordeel en oog hebben voor de kinderen.”
De politie verandert
De agenten die de opleiding volgen, staan aan het begin van hun loopbaan en hebben nog geen straatervaring. Bij de start van de training krijgen ze een foto te zien, van een gewond slachtoffer, en de vraag: wat zou jij doen? Je komt op een melding, je treft een vrouw zo aan, haar partner en haar kinderen zijn in huis. En dan mogen ze roepen, wat zij denken dat er nu moet gebeuren. Lotje ziet een flinke verandering in die reacties door de jaren heen. “Een paar jaar geleden hadden ze dan vooral een focus op aanhouden en aangifte doen. Nu zien we een andere generatie, die zitten veel meer op praten, de partners even uit elkaar halen, vragen wat er gebeurd is, medische hulp inschakelen. Dit is een generatie die meer bezig is met mentale gezondheid, voor wie het normaler is om het daar over te hebben.” Ook zien ze dat er binnen de politie nu veel meer aandacht voor hoe je met mensen omgaat, en met jezelf.
“Ik geef de training samen met een politieagent met 25 jaar ervaring. Dat is een fijne samenwerking waarin onze expertises elkaar heel mooi aanvullen. Hij leerde destijds niets over huiselijk geweld in zijn opleiding. Laatst zei hij: ‘sinds ik jullie gesproken heb, is mijn beeld van huiselijk geweld totaal veranderd’. Maar daardoor is ook zijn handelen totaal veranderd.”
Wederzijds begrip
Mary-Lou en Lotje hopen dat hun initiatief navolging gaat krijgen in andere regio’s en zijn graag bereid hun ervaringen te delen. Ze benadrukken dat het belangrijk is dat ervaringsdeskundigen die dit gaan doen, uit de situatie van geweld zijn, en het een beetje verwerkt hebben. Lotje: “Voor mij was het wel belangrijk dat ik dit pas ging doen toen ik ook open kon staan voor het verhaal van een agent. ‘Kom ik net van een dodelijk ongeval af, en dan moet ik voor de tiende keer naar diezelfde vrouw’. Nu kan ik dat horen, en er begrip voor hebben. En hem ook uitleggen hoe zijn frustratie op het slachtoffer over kan komen, en wat dat betekent voor het vertrouwen in de politie.”
Want als de samenwerking goed gaat, is er zoveel mogelijk. Lotje vertelt over die keer toen zij inmiddels als hulpverlener werkte. Een cliënt op de crisisopvang maakte zich grote zorgen; haar ex had sleutels van haar huis en ze verwachtte dat hij alles kort en klein zou gaan slaan. Een politieagent zei: ‘ik ga er wel met een slotenmaker heen om het slot te veranderen zodat hij er niet in kan’. Lotje: “Dat is natuurlijk niet het werk van de politie, maar doordat hij dat kon doen, hielp hij deze vrouw enorm. Dat zijn kleine stappen, die veel vertrouwen geven. Open staan voor elkaar. Ook als iets misschien niet bij jouw rol hoort, kijk toch of je iets kunt doen”.
