In Rijswijk ziet de burgemeester huiselijk geweld als een ontsporende trein
“Ik heb me daar altijd over verbaasd”, zegt Huri Sahin, burgemeester van Rijswijk. “Als er een ramp of calamiteit in de gemeente gebeurt, zijn we in staat om heel snel te handelen. Maar als een vrouw zich meldt die thuis in een geweldssituatie zit, dan gaan we overleggen wie nu aan zet is, en nog eens onderzoeken, en doorverwijzen, en die vrouw komt vast te zitten in het systeem dat we, met de beste bedoelingen, hebben opgetuigd.” Dat moet anders, besloot ze, en daarom is er nu de Rijswijkse aanpak.
Crisis als basis
Alle burgemeesters zijn getraind in het BOB-model, dat staat voor Beeldvormend, Oordeelvormend, Besluitvormend. “Die werkwijze zorgt ervoor dat we snel met de juiste mensen aan tafel komen, een beeld krijgen van de veiligheidsrisico’s, en goede, gerichte interventies kunnen doen”, zegt Huri Sahin. Dat model vormt de basis voor de Rijswijkse ‘Mensgerichte Crisisaanpak ter voorkoming van Femicide’. Zo wordt huiselijk geweld vanuit een crisisperspectief aangevlogen, net als wanneer er een trein zou ontsporen.
Persoonlijke insteek
De burgemeester heeft een oproep gedaan in het lokale huis-aan-huis blad dat vrouwen die thuis onveilig zijn, zich bij haar kunnen melden. Dat blijkt te werken, en als een vrouw zich meldt, wordt ze uitgenodigd bij de burgemeester aan tafel. Daar zitten dan ook de politie en andere organisaties die een rol hebben, zoals de vrouwenopvang. En één van de twee gemeentelijke coördinatoren zorg en veiligheid, die het aanspreekpunt zijn voor de vrouw en voor alle betrokken organisaties. Er wordt gekeken wat er nu nodig is, en wie wat doet. “We wachten niet tot iedereen aan tafel kan zitten”, zegt de burgemeester. “Dat duurt veel te lang. Het helpt als je begint bij wie er wel kan. Dan komt er vanzelf meer beweging en energie in de situatie.”
Inmiddels is ze niet meer bij alle vervolggesprekken aanwezig; de coördinatoren hebben een grote rol. “Ik blijf zelf vooral betrokken bij de situaties waar sprake is van een hoog veiligheidsrisico. Dat vind ik passen bij mijn rol als burgemeester. En ook als situaties dreigen vast te lopen. Dan wil ik opnieuw zelf met de mensen aan tafel, om er achter te komen: waarom lukt het nu niet? Zo blijven we leren met elkaar.”
Contrast met ondermijning
Een burgemeester overlegt regelmatig met het OM en de politie, over bv. dreigingsbeelden en ondermijning. Huiselijk geweld komt daar nauwelijks aan de orde. “Dat komt ook omdat het niet in de Veiligheidsagenda van de minister van Justitie en Veiligheid staat. Daarin wordt de prioritering en de middeleninzet voor de politie bepaald. Dan zie je het enorme contrast: voor ondermijning is bij de politie 800 miljoen per jaar beschikbaar, voor huiselijk geweld 12 miljoen. Maar huiselijk geweld kost meer mensenlevens dan ondermijning. Daarom vind ik het belangrijk dat de VNG tegen het Rijk blijft zeggen: we hebben middelen nodig. Je kunt niet een landelijk Stop Femicide plan maken zonder dat je de gemeente goed in positie brengt.” Met meer middelen zou bv. kennisontwikkeling en expertise in alle basisteams van de politie versterkt kunnen worden. “Voor ondermijning is er een programmatische aanpak, die je op alle niveaus terugziet bij de politie en het OM. Dat zouden we voor huiselijk geweld ook moeten doen.”
Ook in wet- en regelgeving is verbetering nodig, waarbij Spanje en Italië goede voorbeelden bieden. Eén bewindspersoon voor het onderwerp zou helpen, net als betere nazorg voor slachtoffers en nabestaanden. Allemaal punten die ze, als één van de initiatiefnemers, in het Stembusakkoord naar voren heeft gebracht, en die door veel van haar collega’s zijn onderschreven. “De agendering is echt goed op gang gekomen, maar het is zaak dit nu door te zetten. In wet- en regelgeving en in programma’s die daadwerkelijk het verschil kunnen maken.”
Draagvlak en daadkracht
Rijswijk is met deze aanpak één van de gemeenten in Nederland die voorop loopt in het aanpakken van huiselijk geweld. Wat kunnen andere gemeenten doen die hier ook stappen in willen zetten? Huri Sahin: “Maak huiselijk geweld een prioriteit in je strategisch veiligheidsbeleid. En organiseer een structuur in je gemeente volgens de crisisgedachte, op zo’n manier dat mensen zich veilig genoeg voelen om zich bij je te melden. Mannelijke burgemeesters kunnen dat zeker ook doen. Stel je op als boegbeeld: door jouw positie kun je agenderend bezig zijn en dan zie je dat anderen het steeds meer oppakken. Natuurlijk moet je ook laten zien wat je daadwerkelijk doet. Draagvlak en daadkracht horen bij elkaar, je moet laten zien dat je betrokkenheid authentiek is. En zorg dat het uiteindelijk een goed ingevoerde werkwijze wordt, die niet meer aan jouw persoon hangt.”
